แผนงานสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน Reading Culture Promotion Program

เข้าสู่ระบบ
ลืมรหัสผ่าน

บทความงานวิจัย

หมวดหมู่

วรรณกรรม คือ อะไร ?

 

     
 
     ความหมายของวรรณกรรมตามนิยามของผู้รู้ทางด้านวรรณกรรมมีมากมายในตำราต่าง ๆ  ในที่นี้จะตอบแบบ "เล่าใหม่"โดยอิงความรู้ตามตำรา
     ความหมายอย่างกว้าง ก็คือ อะไรก็ได้ที่มนุษย์สื่อสารผ่านภาษาอย่างมีคุณค่า ไม่ว่าจะเป็นเรื่องแต่ง ตำรา บทความ ข่าวหนังสือพิมพ์ หรืองานเขียนในสื่อสิ่งพิมพ์ชนิดต่าง ๆ (หนังสือพิมพ์จึงได้รับการขนานนามว่าเป็นวรรณกรรมเร่งรีบ เพราะต้องรีบเสนอข่าวแข่งกับเวลา) ฯลฯ แม้แต่คำพูดปราศรัย สุนทรพจน์ การเล่านิทานหรือตำนานด้วยปากเปล่า ปริศนาคำทาย คำพังเพย ผญา ฯลฯ หรือการเล่นเพลงที่ว่ากันสด ๆ อย่างเพลงพื้นบ้านหรือที่ศัพท์แสงทางวิชาการเรียกว่า "เพลงปฏิพากย์" อย่างเพลงฉ่อย ลำตัด อีแซวฯลฯ ก็เป็นวรรณกรรม (มีชื่อเรียกเฉพาะว่า วรรณกรรมมุขปาฐะ หมายถึงวรรณกรรมชนิดที่ถ่ายทอด บอกเล่าด้วยปากเปล่า ถ้าใช้ตัวอักษรมาถ่ายทอดด้วยการเขียน จดจารจารีก ก็เรียกว่าวรรณกรรมลายลักษณ์) ที่กล่าวมาทั้งหมดคือวรรณกรรมในความหมายอย่างกว้าง
ความหมายอย่างแคบของวรรณกรรม ก็คือ เรื่องแต่ง หรืองานประพันธ์หนังสือที่มีวรรณศิลป์หรือมีศิลปะการประพันธ์อย่างที่เราคุ้นเคยกันดี อาทิ นวนิยาย เรื่องสั้น บทกวี บทละครฯลฯ เป็น Fiction (เรื่องแต่งหรือบันเทิงคดี) ไม่ใช่ Non-fiction (เรื่องของข้อเท็จจริง หรือสารัตถคดี) อย่างบทความ สารคดี ข่าวฯลฯ ที่เป็นวรรณกรรมในความหมายอย่างกว้าง
     ส่วนวรรณกรรมพื้นบ้าน คือ เรื่องเล่าเรื่องแต่งเฉพาะแต่ละท้องถิ่น เช่น ตำนานสถานที่ พงศาวดารการสร้างบ้านแปงเมืองของท้องถิ่นต่าง ๆ ตำนานวีรบุรุษพื้นบ้านฯลฯ ตัวอย่างวรรณกรรมท้องถิ่นที่พอจะคุ้นชื่อของภาคเหนือก็เช่น ค่าวซอเรื่องหงส์หิน ภาคอีสานมี เสียวสวาด ตำนานผาแดงนางไอ่ พญาคันคาก ภาคกลางมี ไกรทอง ภาคใต้มีพระมาลัยคำกาพย์ ฯลฯ
 
พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 ได้ให้ความหมายของวรรณคดี และวรรณกรรมไว้ดังนี้ 
 
        วรรณคดี (คำนาม) วรรณกรรมที่ได้รับยกย่อง ว่าแต่งดีมีคุณค่าเชิงวรรณศิลป์ ถึงขนาด เช่น พระราชพิธีสิบสองเดือน มัทนะพาธา สามก๊ก เสภา เรื่องขุนช้าง ขุนแผน 
 
        วรรณกรรม (คำนาม) งานหนังสือ, งานประพันธ์, บทประพันธ์ทุกชนิด ทั้งที่เป็นร้อยแก้วและร้อยกรอง, เช่น วรรณกรรมสมัยรัตนโกสินทร์ วรรณกรรมของเสฐียรโกเศศ วรรณกรรมฝรั่งเศส วรรณกรรมประเภทสื่อสารมวลชน 
 
        คำที่ใช้ในกฎหมาย วรรณกรรม หมายถึง งานนิพนธ์ที่ทำขึ้นทุกชนิด เช่น หนังสือ จุลสาร สิ่งเขียน สิ่งพิมพ์ ปาฐกถา เทศนา คำปราศัย สุนทรพจน์ และหมายความรวมถึงโปรแกรมคอมพิวเตอร์ด้วย 
 
        จะเห็นได้ว่าจากความหมายตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 นี้แสดงให้เห็นได้ว่าวรรณคดี เป็นส่วนหนึ่งวรรณกรรม 
 
 
        รากศัพท์ ของคำว่า "วรรณกรรม" 
        รศ.ดร.วิไลศักดิ์ กิ่งคำ หัวหน้าภาควิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้กล่าวถึงรากศัพท์ของคำว่า "วรรณกรรม" ไว้ว่า 
 
        วรรณกรรม มาจาก วรรณ + กรรม โดย วรรณ เป็นคำภาษาสันสกฤต หมายถึง หนังสือ, งานประพันธ์ ส่วน กรรม ก็เป็นภาษาสันสกฤต เช่นเดียวกัน หมายถึงการกระทำ (การเขียน, การแต่ง) ดังนั้น วรรณกรรม จึงหมายถึง งานหนังสือ, งานประพันธ์, บทประพันธ์
 
        สำหรับการใช้คำว่า วรรณกรรม ในประเทศไทยนั้น รศ.ดร.รื่นฤทัย สัจจพันธุ์ ได้กล่าวไว้ว่า 
        คำว่า วรรณกรรม เป็นคำที่มีใช้มาตั้งแต่ พ.ศ. 2475 มีความหมายถึงสิ่งที่สร้างขึ้นด้วยภาษา ดังนั้น นวนิยาย บันทึก จดหมาย บทความ บทเพลง โฆษณา คำขวัญ ฯลฯ จึงถือว่าเป็นวรรณกรรมทั้งสิ้น รวมทั้งงานที่ไม่ได้เขียนเป็นลายลักษณ์อักษร แต่เป็นคำพูด ซึ่งเรียกว่า วรรณกรรมมุขปาฐะ ได้แก่ปาฐกถา บทพูดทางวิทยุ โทรทัศน์ เป็นต้น ความหมายที่กล่าวถึงนี้จึงเป็นความหมายของคำว่าวรรณกรรมที่กว้างขวางและครอบคลุม 
 
        แต่ต่อมาคำว่าวรรณกรรมมีความหมายแคบลง หมายถึงงานเขียนรูปแบบใหม่ (ไม่ใช่วรรณคดี ซึ่งถือว่าเป็นงานเขียนรูปแบบเดิม) ที่มีคุณค่าทางวรรณศิลป์ หมายความว่ามีกลวิธีการนำเสนอที่มีชั้นเชิง มีภาษาที่สละสลวย และมีคุณค่าต่อผู้อ่านและสังคม ดังนั้น จึงไม่ใช้คำว่าวรรณกรรมกับข่าวในหนังสือพิมพ์ เพราะเป็นงานเขียนที่เร่งรีบไม่พิถีพิถันในเรื่องการใช้ภาษา ดูเหมือนว่าคำว่าวรรณกรรมจะจำกัดแคบลงเหลือเพียงงานเขียนประเภทงานสร้างสรรค์ หมายความว่าเป็นงานที่คิดแต่งขึ้นอย่างมีศิลปะในการเขียน ประเภทนวนิยาย เรื่องสั้น กวีนิพนธ์ ทั้งนี้รวมทั้งงานเขียนสำหรับเด็กและเยาวชนด้วย ไม่ใช่งานที่เกิดจากการรวบรวม เรียบเรียง ประเภทบทความ สารคดี ตำรา หนังสือวิชาการ และหนังสือประเภทคู่มือ (How To) 
 
        อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญคือเรื่องภาษา งานเขียนที่มีเนื้อหาหนัก ให้สาระความรู้ ถ่ายทอดจากเรื่องจริง หากมีกลวิธีนำเสนออย่างมีศิลปะ มีการใช้ภาษาที่สร้างจินตภาพ เร้าอารมณ์ความรู้สึก ก็อาจเรียกว่าเป็นวรรณกรรมได้ เช่น ความเรียง หรือบันทึกบางเรื่อง ดังจะเห็นได้ว่า บันทึกของแอน แฟรงค์ เด็กสาวชาวยิวที่บันทึกไดอารีถ่ายทอดสิ่งที่เกิดขึ้นกับเธอและครอบครัว รวมทั้งแสดงทัศนะและความคิด กลายเป็นงานวรรณกรรมที่ยกย่องทั่วโลก เพราะสร้างความสะเทือนอารมณ์สูง เสียงเต้นของหัวใจ ของ วัฒน์ วรรลยางกูร ก็เป็นความเรียงที่มีการนำเสนออย่างมีศิลปะ เป็นต้น 
 
        งานชิ้นใหม่ของวินทร์ เลียววาริณ ชุด หนึ่งวันเดียวกัน ที่รวมเล่มจากเรื่องที่ตีพิมพ์ในหนังสือ a day ก็เรียกว่าเป็น วรรณกรรม ผู้เขียนระบุไว้ว่าเป็นเรื่องสั้นแนวทดลอง ๕๕ เรื่อง แม้จะไม่ใช่เขียนในลักษณะเรื่องสั้นตามแบบที่เราคุ้นชิ้น เพราะผู้เขียนทดลองนำเทคนิคของการนำเสนอทัศนศิลป์ และเทคนิคของการนำเสนอโฆษณามาใช้ในการสื่อเนื้อหา ผู้อ่านจึงต้องสร้างจินตนาการและผูกเรื่องไปในระหว่างการอ่าน โดยอาศัยเทคนิคกลวิธีต่าง ๆ ที่ผู้เขียนเลือกนำมาใช้ 
 
        ความจริง แม้จะมีกรอบของงานเขียนประเภทใดประเภทหนึ่งอยู่ แต่นักเขียนสามารถทะลุกรอบกติกาของงานเขียนนั้น ๆ ได้ เป็นการทดลองของใหม่ ส่วนจะทำให้คนอ่านติดใจ ชื่นชอบหรือไม่นั้น เป็นสิ่งที่นักอ่านต้องเป็นคนให้คำตอบ 
 
ขอบคุณข้อมูลจาก : http://www.praphansarn.com
แนะนำเมื่อ 25ส.ค. 54
0ความคิดเห็น
Share

แสดงความคิดเห็น

 

 

กรุณา Login เข้าระบบก่อนแสดงความคิดเห็น หรือสมัครสมาชิกใหม่ คลิกที่นี่

 

 

จำนวนการเข้าชม: 1,690,256 ครั้ง